بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان | مهرابی 02126140124
دکتر نرگس محرابی
تهرانجراح و متخصص زنان و نازایی
سونوگرافی، به عنوان یکی از ابزارهای تشخیص غیرتهاجمی و بسیار کارآمد در علم پزشکی، نقش محوری در ارزیابی سلامت اندامهای لگنی زنان ایفا میکند. این روش تصویربرداری، با استفاده از صدا با فرکانس بالا، امکان مشاهده ساختارهای نرم رحم، تخمدانها و لولههای فالوپ را بدون نیاز به اشعه ایکس یا مداخلات جراحی میسازد. با این، بر خلاف سونوگرافی از اندامهایی مانند چیزهایی که تقریباً متفاوت هستند، کیفیت و صحت اطلاعات به دست آمده از سونوگرافی لگنی به شدت تحت تأثیر تغییرات فیزیولوژیکی در چرخه قاعدگی قرار میگیرد. داخلی رحم) و خود تخمدانها رخ می دهد. ضخامت اندومتریوم از فاز قاعدگی تا فاز لوتئال تغییر است و ظهور یا ناپدید شدن فولیکولها، جسم زرد و حتی کیستهای موقتی، همگی جزئی از این چرخه طبیعی هستند. یک ضخامت اندومتریوم که در روزم چرخه طبیعی تلقی میشود، در روز بیست و پنجم میتواند نشان دهد که یک هشتهاری یا پولیپ باشد. بنابراین، برای پزشک متخصص و تکنسین سونوگرافی، تعیین دقیق بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان یک توصیه، بلکه یک الزام کلیدی تشخیصی است. ما قصد داریم تا با تشریح دقیق، عوامل مختلفی را در چرخه های تصویری سونوگرافی، به متخصصان و مراجعین کمک کنیم تا با انتخاب زمانبندی، از تکرار سونوگرافی های غیرضروری جلوگیری کرده و به دقیق ترین نتایج تشخیص دست یابند. این راهنمای جامع، به شما کمک خواهد کرد تا بفهمید که چگونه هدف بالینی ارجاع، تعیینکننده اصلی برای انتخاب بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان خواهد بود. has-alpha-channel-opacity">
نقش سونوگرافی در تشخیص بیماریها و ناهنجاریهای لگنی
سونوگرافی لگنی، سنگ بنای ارزیابیهای اولیه در زنان است و به روشهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. این روش، ابزاری قدرتمند برای تجسم آناتومی لگن است و به پزشک اجازه میدهد تا اندازه، شکل و ساختار رحم (شامل میومتر و اندومتر)، دهانه رحم و تخمدانها را با دقت بالا بررسی کند. همچنین، وجود مایع آزاد در لگن، تودههای غیرطبیعی، کیستها یا ضایعات پاتولوژیک را نشان میدهد. از این رو، ارجاع به سونوگرافی معمولاً با هدف تشخیص دقیق ناهنجاریهایی صورت میگیرد که علائمی مانند درد لگنی مزمن، طبیعت، غیرطبیعی رحمی، یا مشکلات ناباروری را ایجاد کرده است.
مثلاً، تشخیص فیبرومهای کوچک (میوم) در رحم یا کیستهای کوچک تخمدان زمانی تعیین میشود که وضعیت سلامتی بیمار، کمترین تداخل را با تصویربرداری داشته باشد. در واقع، هدف نهایی از تعیین بهترین زمان برای سونوگرافی و تخمدان، به رحمت حداقل تشخیص اشتباه (چهوگرافی مثبت و چه منفی) است که میتواند به درمان غیرضروری یا تاثیری در تشخیص حیاتی تبدیل شود. بیماریها
بدون تعیین زمانبندی مناسب، ممکن است یک کیست فولیکولی طبیعی باشد که در طول چرخه ایجاد میشود و خود به خود تغییر میکند، به اشتباه به عنوان یک گزارش پاتولوژیک میشود. یا برعکس، یک پولیپ در رحم به دلیل ضخیم بودن اندومتر در فاز کوچکی، از دید پنهان باقی می ماند. بنابراین، اگر هدف از ارجاع، بررسی یک ناهنجاری خاص است، متخصص باید زمان انجام را بر اساس فیزیولوژی بیمار تنظیم کند تا تصویربرداری در فازی از چرخه انجام شود که ضایعه مورد نظر به نمایان باشد.
به طور خلاصه، سونوگرافی تنها یک ابزار تصویربرداری نیست؛ بلکه یک فرآیند دینامیک است که آن را به تغییر چرخههای وابسته میدانیم. آگاهی از این تغییرات و انتخاب آگاهانه بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان، به پزشک این امکان را میدهد تا با بالاترین دقت، وضعیت لگنی بیمار را تعیین کرده و تصمیم درمانی برای درمان بر شواهد را بررسی کند. تخمدان، مرحلهای است که بیمار در چرخه قاعدگی خود قرار دارد. چرخه قاعدگی به طور کلاسیک به دو فاز اصلی تقسیم میشود: فاز فولیکولی (از روز اول قاعدگی تا تخمکگذاری) و فاز لوتئال (از تخمکگذاری بعدی تا شروع قاعدگی). در این میان، فاز قاعدگی، یعنی اولین روزهای خاص، به دلیل وضعیت، غالباً بهترین پنجره برای ارزیابیهای پایههای در نظر گرفته شده میشود. این نازک اندومتر است، به تکنسین سونوگرافی این امکان را می دهد که دیوارهای داخلی رحم را با وضوح بسیار بالا بررسی کند و به راحتی ناهنجاری ساختاری کوچک، مانند پولیپ های اندومتری یا فیبروم های ساب موکوزال (فیبروم هایی که به سمت حفره رحم برآمده شده اند) را می توان در زمان تشخیص داد. دهد.
به همین، اگر هدف سونوگرافی تشخیص دلیل غیرطبیعی یا تشخیص علت ناباروری باشد، روزهای اولیه چرخه (معمولاً روز ۳ تا ۵) به عنوان بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان توصیه میشود. اینبندی به پزشک اجازه میدهد تا تصویر روشنی از رحم داشته باشد و مطمئن باشید که هیچ تودهای در دیوارهای داخلی وجود ندارد که به طور طبیعی با زمانها رشد کند، وجود ندارد. همچنین در این فاز، تخمدانها نیز در حالت استراحت بوده و میتوان تعداد فولیکولهای آنترال پایه را برای ارزیابی ذخیره تخمدانی شمارش کرد.
بنابراین، متخصصین زنان اغلب تأکید میکنند که بیماران در روزهای اولیه پریود مراجعه کنند. این عمل دقت سونوگرافی را به حداکثر میرساند و مطمئن میشود که ساختارهای پاتولوژیک از تغییرات فیزیولوژیکی تمایز میشود. عدم رعایت این زمانبندی، میتوان نیاز به سونوگرافی مجدد در چرخه بعدی را ایجاد کرد، که هم برای بیمار و هم برای سیستم درمانی اتلاف وقت و منابع است. هایپرپلازی (رشد بیش از حد بافت) باشد، زمانبندی به اوج خود میرسد. در این شرایط، هدف از انتخاب بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان، انجام سونوگرافی یعنی فازی است که در نازکترین حالت ممکن قرار است تا پولیپها باشد که تودههای خوشخیم آویزان از دیواره رحم هستند، با بسیار زیبا در داخل حفره رحم دیده میشوند. چرخه قاعدگی است. در این زمان، اندومتر به دلیل ریزش ناشی از قاعدگی، کمترین ضخامت دارد و فضای واضحی برای مشاهده دیوارهای داخلی رحم می کند. پولیپها یا فیبرومهای کوچک، زمانی که اندومتر نازک است، به صورت واضح و غیریکنواخت روی سطح داخلی رحم میشوند. اگر سونوگرافی در فاز لوتئال (پس از تخمک گذاری) شود، اندومتر به دلیل انجام پروژه ضخیم و متورم میشود و به اصطلاح «اکوژنیک» یا سفیدتر به نظر میرسد و این ضخامت، پولیپهای کوچک را میپوشاند و تشخیص آنها را معمولاً ناممکن میسازد. size-full">
در صورت عدم موفقیت در تشخیص پولیپ یا ناهنجاریهای دیگر در سونوگرافی روتین در فاز اولیه، پزشک ممکن است به روش سونوگرافی سالین تزریقی (Saline –ISnography>Slineohy) این روشی که خود مستلزم نازک بودن اندومتر است، شامل حجم کمی از مایع استریل (سالین) به داخل حفره رحم در فاز فولیکولی است. مایع، حفره رحم را متسع کرده و در نتیجه پولیپها یا سایر ناهنجاریها را در تضاد بیشتر با محیط میدهد و تشخیصی را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد.
در نهایت، بر روی انجام سونوگرافی در این زمان، برای جلوگیری از تشخیص اشتباهات و نیاز به سونوگرافیهای تکراری است. بنابراین، اگر پزشک برای ارزیابی غیرطبیعی یا پولیپ درخواست سونوگرافی داده است، بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان، همان روزهای ابتدایی پس از توقف توقف قاعدگی خواهد بود تا اندومتر فرصت رشد مجدد سلامت پیدا کند. جداییناپذیر از سونوگرافی لگنی است و زمانبندی آن به هدف، متفاوت است. اگر هدف، ارزیابی کلی تخمدانها برای کیستها یا تودههای احتمالی باشد، همان فاز اولیه چرخه قاعدگی (روز ۳ تا ۱۰) است که برای رحم توصیه میشود، مناسب است. در این، تخمدانها در موقعیت مکانی محیط نسبی قرار دارند و کیستهای عملکردی (کیستهایی که به دلیل مکانیزمهای طبیعی ایجاد میشوند) در کمترین اندازه خود یا کاملا جذب میشوند، که این امر تمایز آنها از کیستهای پاتولوژیک (غیرطبیعی) را به راحتی میکنند. سندروم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) یا ارزیابی ذخیره شده تخمدانی باشد، بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدانیک مرحله اولیه فولیکولی است. در این فاز، تعداد فولیکول های آنترال (AFC) در تخمدان ها انجام می شود. این فولیکولهای کوچک، شاخص مستقیمی از ذخیره تخمدانی زن هستند و آنها در اوایل چرخه هستند، زمانی که هنوز فولیکول غالب برای تخمکگذاری انتخاب نشده است، دقیقترین داده را ارائه میدهد. data-align="center">کلپسکوپی رحم
اگر هدف سونوگرافی، ردیابی تخمکگذاری برای تعیین زمان مقاربت یا کمک به باروری است. فولیکولها تنظیم شود. در این حالت، سونوگرافیها از حدود ۱۰ تا ۱۲ چرخه شروع میشوند و هر ۱ تا ۳ روز یکبار تکرار میشوند تا زمانی که فولیکول غالب به اندازه تقریبی ۱۸ تا ۲۰ میلیونمتر برسد و احتمال تخمکگذاری قریبالوقوع مشخص شود. این نوع سونوگرافیها، یک فرآیند سریالی هستند و یک روز واحد به عنوان بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان در اینجا، بیمعنی است.
به طور کلی، برای ارزیابی ارزشی تخمدانها، فاز فولیکولی زود ارجح است. این زمان، احتمالاً کیستهای عملکردی (مانند جسم زرد) است که ممکن است در فاز لوتئال وجود داشته باشد و تشخیص داده شود، حذف میکند. درک این تفاوتها و تنظیم زمان سونوگرافی بر اساس هدف بالینی (تشخیص یا پیگیری درمان)، کلید اصلی درمانی موفق است.
زمانبندی که ایدهآل برای سونوگرافیهای پیگیری ناباروری (فولیکولمتری) هستند
سونوگرافیهای پیگیر ناباروری یا دقیقتفولیکولمتری هستند. به معنای واقعی کلمه، تعیین کننده موفقیت است. این فرآیند با هدف نظارت بر رشد فولیکولهای تخمدان و ضخامت اندومتر در پاسخ به درمانهای دارویی یا به طور طبیعی، برای پیش بینی دقیق زمان تخمک گذاری انجام می شود. به این ترتیب، تعیین بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان در این زمینه، یک «زمان» نیست، بلکه یک «نقطه شروع» و «یک توالی زمانی» است.
نقطه شروع برای فولیکولمتری معمولاً در اوایل فاز فولیکولی (روزهای ۲ تا ۵ قاعدگی) است. در این سونوگرافی پایه، وضعیت محیط زیست محیطی را بررسی میکند و از عدم وجود کیستهای باقیمانده از چرخه قبلی که میتواند مانع شروع یک چرخه جدید شود، مطمئن میشود. همچنین، در این سونوگرافی، ضخامت اندومتر برای تعیین وضعیت پایه اندازه گیری میشود و تعداد فولیکولهای آنترال برای ارزیابی پاسخ انتظار به حرکت دارویی، شمارش میشوند. (فولیکولمتری)
پس از شروع داروهای تخمکگذاری، عکسبرداریها به صورت سریال ادامه مییابند. معمولاً اولین سونوگرافی از حدود روز ۸ تا ۱۰ چرخه شروع می شود. از این نقطه به بعد، بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان هر ۱ تا ۳ روز یکبار تنظیم میشود. این تکرار برای اندازهگیری روزانه رشد فولیکول غالب و افزایش ضخامت اندومتر بسیار حیاتی است. هدف، رسیدن به فولیکول به قطر مطلوب تخمکها (حدود ۱۸ تا ۲۰ میلیونمتر) و ضخامت اندومتر به یک سطح پذیرفتهشده (معمولاً حداقل ۸ میلیمتر) است. دقیق زمان تزریق داروی آزاد کننده تخمک (مانند HCG) یا زمانبندی مقاربت است. در اینجا، هر ۲۴ ساعت تأخیر یا تعلیل در سونوگرافی میتواند تأثیر مستقیمی بر شکست یا موفقیت برای بارداری داشته باشد. بنابراین، فولیکولتری، یک مثال عالی از روش انجام هدف درمانی برای تنظیم دقیق بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان است که نیازمند همکاری نزدیک بین بیمار، متخصص و تکنسین سونوگرافی است. تغییرات چرخههای شبانهای انجام میشود و اندامهای لگنی در یک وضعیت استاتیکی و بدون نوسان قرار میگیرند. با این، حتی در دوران یائسگی نیز تعیین بهترین زمان برای سون رحم و تخمدان از اهمیت ویژهای که به هدف باقی میماند، به ویژه اگر، ارزیابی زیستن پس از یائسگی (Postmenopausal Bleeding – PMB) باشد. میماند (آتروفیک). در این شرایط، ضخامت اندومتر به عنوان مهمترین شاخص برای تشخیص پاتولوژی استفاده میشود. اگر زنی در دوران یائسگی دچار می شود، بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان، بلافاصله و در طول دوره وجود یا در اسرع وقت پس از آن است. هدف اصلی، اندازه گیری ضخامت اندومتر در این وضعیت است.
یک ضخامت اندومتر کمتر از ۴ تا ۵ میلیمتر در زن یائسهای که وجود دارد، در نظر گرفته میشود که میتواند خوشخیم شود. اما اگر ضخامت اندومتر بیشتر از این حد باشد، به ویژه اگر بیمار تحت درمان با معالجه قرار نگیرد، احتمال میرود افزایش مییابد و نیاز به پیگیری با بیوپسی یا سونوگرافی SIS مطرح میشود.
اگر زن یائسه تحت درمان جایگزینسون باشد. زنانی که رژیم HRT چرخهای دارند (با استروژن و پروژسترون دورههای)، باید سونوگرافی خود را در پایان دوره مصرف پروژسترون انجام دهند، زمانی که در پاسخ به پروژسترون ریخته یا نازک میشوند. برای زنانی که رژیم HRT ترکیبی مداوم دارند، بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان می غیرقابل توجیه یا طبیعت در بارداری مراجعه به میکند، بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان کاملاً تغییر میکند. در اورژانس، خیر در تصویربرداری میتواند منجر به عواقب جدی شود، بنابراین سونوگرافی باید در اسرع وقت (STAT) انجام شود، بدون در نظر گرفتن مرحله چرخه قاعدگی. در این موارد، سرعت تشخیص بر دقت ناشی از زمانبندی فیزیولوژیک اولویت دارد.
مثال بارز این شرایط، احتمال پارگی کیست تخمدان، تورشن (پیچخوردگی) تخمدان یا حاملگی خارج رحمی (اکتوپیک). در موارد تورشن تخمدان، که یک اورژانس جراحی واقعی است و جریان خون به تخمدان قطع میشود، تاخیر چند ساعت میتواند به دست کامل تخمدان منجر شود. سونوگرافی فوری میتوان وضعیت جریان خون تخمدان (با استفاده از سونوگرافی داپلر) را ارزیابی کرده و تشخیص را بررسی کند. در این شرایط، جستجو برای بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان کاملاً بیمعنی است و تأخیر ممنوع است. رحمی، سونوگرافی فوری برای ارزیابی ضخامت اندومتر و جستوجوی علل احتمالی مانند تودههای بزرگ، فیبرومهای زایمانکرده یا بقایای بارداری است. تصویربرداری در فاز لوتئال یا فاز عملی ممکن است کاهشی داشته باشد، اما اطلاعاتی که در مورد مدیریت بالینی اورژانس حیاتی است و به پزشک کمک می کند تا سریعاً در مورد مداخلات لازم تصمیم گیری شود.
بنابراین، بسیار مهم است. جلوگیری از عوارض جدی، بر تمامی ملاحظات دیگر ارجحیت دارد. در این موارد، اطلاعات به دست آمده در هر زمانی از چرخه، به عنوان حیاتیترین دادههای تشخیصی برای حفظ جان یا سلامت بیمار استفاده میشود. سونوگرافی رحم و تخمدانو هدف مرتبط است. هر دو روش از صدای صوتی استفاده میکنند، اما مسیر ورود و فرکانس پروبها متفاوت است که بر کیفیت تصویربرداری تاثیر میگذارد.
بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان
سونوگرافی رحم و تخمدان بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان است. تصویربرداری، مثانه بیمار باید پر باشد. پر بودن مثانه به عنوان یک «پنجره آکوستیک» عمل کرده و گازهای روده را از مسیر دور میکند و به تصویربرداری از اندامهای لگنی درشت کمک میکند. این روش بیشتر برای ارزیابی رحم و تخمدانهای بزرگ و در دوران بارداری کاربرد دارد. محدودیت اصلی آن، فاصله زیادی از پروب از اندامها و استفاده از فرکانسهای پایینتر است که باعث کاهش جزئیات میشود. به دلیل این ارتباطها، انتخاب بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان در این روش، کمتر حیاتی است، اما همچنان پیروی از چرخه قاعدگی توصیه میشود.
در بسیاری از موارد، پزشک هر دو روش را به طور همزمان به کار می گیرد. سونوگرافی شکمی یک نمای کلی از کل لگن و رابطه اندامها با ارائه رای میکند، در حالی که تصویر واژینال به بررسی جزئیات ریز ساختاری میکند. تصمیم گیری در مورد نوع سونوگرافی و <>بهترین زمان برای سونوگرافی رحم و تخمدان باید توسط متخصص و بر اساس وضعیت بالینی و زمان تصویربرداری، به صورت سفارشی تعیین شود.
